UMUYOBOZI W’AKARERE KA BUGESERA YASABYE URUBYIRUKO KWIRINDA INGENGABITEKEREZO YA JENOSIDE

Ku cyumweru tariki ya 13 Mata 2025, Abaturage bo mu Mirenge ya Shyara, Nyarugenge, Kamabuye, Ngeruka, Ruhuha na Mareba bahuriye mu gikorwa cyo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi mu cyahoze ari Komini Ngenda, Umuyobozi w'Akarere ka Bugesera, Mutabazi Richard, yasabye urubyiruko kwigira ku mateka y’u Rwanda no kurushaho kuyamenya rugahangana n'abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi rugaragaza ukuri.

Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi by’umwihariko abiciwe mu cyahoze ari Komini Ngenda bashyinguye mu Rwibutso rwa Jenoside rwa Ruhuha, byabanjirijwe n’ijoro ryo kwibuka, ahatanzwe ubuhamya butandukanye bwagarutse ku bukana Jenoside muri aka gace yakoranywe ndetse hanashyirwa n’indabo.

Umuyobozi w'Akarere ka Bugesera, Mutabazi Richard, yasabye urubyiruko kwigira ku mateka y’u Rwanda no kurushaho kuyamenya kandi rugafata iya mbere rugahangana n'abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi rugaragaza ukuri.

Ati: “Rubyiruko tuributsa ko hakiri abahembera ingengabitekeretso ya Jenoside haba mu gihugu no hanze yacyo. Iyo rero twebwe dukwiye kuyirwanya kuko niba twararwanyije Jenoside igahagarara, ntabwo ari yo twareka ngo ikomeze ihemberwe. Kuyireka ni ukuba twiteguye indi Jenoside kandi umurongo twafashe ni uko nta Jenoside izongera kubaho ukundi.”

Meya Mutabazi yavuze kandi ingengabitekerezo ya Jenoside icyahimbera, icyayigisha ndetse n’icyayenyegeza cyose aho cyaba kiri hose gikwiye kurwanywa kandi na buri wese.

Uwamaliya Marie Rose warokokeye Jenoside yakorewe Abatutsi mu cyahoze ari Komini Ngenda; mu buhamya yatanze, yagaragaje inzira y’umusaraba n’itotezwa abo mu muryango we ndetse n’abaturanyi banyuzemo, ariko nyuma akaza guhura n’Inkotanyi zamurokoye.

Ati: “Aha mu cyahoze ari komini Ngenda Abatutsi twatangiye gutotezwa by’indengakamere kuva mu 1990, Jenoside yakorewe abatutsi itangiye abatutsi baricwa. Icyo gihe njye nahunganye na basaza banjye batatu, tukajya twihishahisha hirya no hino mu bihuru uko twiruka; abo duhuye bati kwa kanaka babishe. Nyuma rero twaje guhura n’inkotanyi njye na Musaza wanjye umwe twari tukirikumwe ziraturokora. Ndashimira inkotanyi cyane kuba zaraturokoye.

Mu kiganiro cyatanzwe na Rutayisire Jackson kivuga kuri «Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, isomo ku banyarwanda, ku mahanga n’ibihugu byo mu karere», yagaragaje ko ingengabitekerezo ya Jenoside yakorewe Abatutsi yazanwe n’abakoloni igeza u Rwanda kuri Jenoside asaba Abanyarwanda iteka guhora bitandukanya n’ikibi.

Ati: ”Jenoside yakorewe abatutsi mu 1994 ni isomo abanyarwanda twigiyeho ko ubumwe bwacu buruta ibyadutanya uko byaba bimeze kose. Amahanga nayo akwiye kwigira kuri aya mateka kugira ngo dushyize hamwe hubakwe ejo heza h’abatuye Isi.”

Perezida wa Ibuka mu Karere ka Bugesera, Bankundiye Chantal, yashimiye abaturage barimo n’urubyiruko bitabiriye igikorwa cyo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi mu cyahoze ari Komini Ngenda, agaragaza ko ari imbaraga zitsinda abagifite ingengabitekerezo ya Jenoside.

Yagize ati: “Turibuka Jenoside yakorewe Abatutsi, turashimira abantu bose mwitabiriye iki gikorwa cyane cyane urubyiruko; iki ni ikimenyetso simusiga kitwereka ko abakoze Jenoside yakorewe Abatutsi batsinzwe burundu, kandi aho bari mu bihugu bitandukanye. Ubu amakuru yabagezeho baratsinzwe burundu.”

Mu rwibutso rwa Jenoside rwa Ruhuha hashyinguwemo imibiri y’abazize Jenoside yakorewe Abatutsi 9538 biciwe mu cyahoze ari Komini Ngenda; kuri ubu ni igice kigizwe n’imirenge itandatu igize Akarere ka Bugesera, irimo Umurenge wa Shyara, Nyarugenge, Ruhuha, Ngeruka, Kamabuye na Mareba.

Umuyobozi w'Akarere ka Bugesera, Mutabazi Richard, yasabye urubyiruko gafata iya mbere rugatinyuka guhakanya abashaka kugoreka amateka y'u Rwanda.

Perezida wa Ibuka mu Karere ka Bugesera, Bankundiye Chantal, agaragaza ko kuba urubyiruko rwitabira ibikorwa byo Kwibuka Jenoside yakorewe ari rwinshi ari imbaraga zitsinda abagifite ingengabitekerezo ya Jenoside.

Abaturage bo mu Mirenge ya Shyara, Nyarugenge, Kamabuye, Ngeruka, Ruhuha na Mareba bahuriye mu gikorwa cyo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi mu cyahoze ari Komini Ngenda.

Mu rwibutso rwa Jenoside rwa Ruhuha hashyinguwemo imibiri y’abazize Jenoside yakorewe Abatutsi 9538 biciwe mu cyahoze ari Komini Ngenda.